115718661 1404218173100319 5560972498738737235 o

Z inicjatywy Wójta Gminy Poronin Pani Anity Żegleń, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Pan prof. Piotr Gliński przyznał okolicznościową nagrodę Panu Franciszkowi Łojasowi Kośli - poecie, publicyście, autorowi opracowań i utworów poetyckich publikowanych w licznych antologiach i tomikach poezji, znawcy historii i kultury regionalnej.

 Franciszek Łojas Kośla urodził się 30 października 1946 r. w Poroninie. Jest on poetą Podhala, publicystą, autorem artykułów, opracowań i utworów poetyckich publikowanych w licznych antologiach i tomikach poezji, znawcą historii i kultury. Promuje i reprezentuje swoją osobą i twórczością kulturę regionalną Podhala. Nadal aktywny w środowisku góralskich twórców. Zachwyca swoją elokwencją, uporem, talentem i zaangażowaniem w historię i pracę na rzecz Podhala zarówno w Stanach Zjednoczonych jak i w Polsce. Odgrywa ogromną rolę w życiu Podhalan. Jest kronikarzem Podhala, chodzącym zasobem wiedzy. W czasie pobytu w USA w latach 1990-1997 jego twórczość została doceniona w The National Library of Poetry, Pan Franciszek Łojas wszedł w poczet Międzynarodowego Stowarzyszenia Poetów w Waszyngtonie, gdzie otrzymał tytuł „Międzynarodowy Zasłużony Poeta”. Został także wyróżniony przez Komitet Edukacyjny Związku Podhalan w Północnej Ameryce, w którym był członkiem Rady Naukowej - „Za pomoc w krzewieniu nauki i kultury podhalańskiej oraz za rozwój Związku Podhalan w Ameryce”. Zaliczany przez krytyków literackich do grona intelektualistów tworzących trzon wysokiej kultury Orkanowskiego Podhala. Styl jego poezji wyniósł gwarę góralską do wyżyn ogólnopolskiej poezji. Zasięg oddziaływania jego twórczości wykroczył daleko poza Podhale, a nawet granicę Polski. Jest autorem kilku książek opisujących życie na Podhalu. „Rodowe Dziedzictwo” jest jedyną książką w ostatnich dziesiątkach lat opiewającą autentyczne życie górali, bez upiększeń przedstawiając ich ciężką pracę, system wartości i stosunki międzyludzkie. Książka ta stała się podstawowym źródłem dla badań etnologicznych. Poetycka twórczość Pana Franciszka Łojasa była niejednokrotnie wykorzystywana przez Zespół Regionalny „Regle” działający przy Związku Podhalan w Poroninie. Dla Zespołu „Regle” pisał dedykowane utwory poetyckie, dzięki czemu Zespół zyskiwał na oryginalności prezentowanego repertuaru. Jego utwory były wykonywane w czasie uroczystości kościelnych, benefisów i folklorystycznych występów i konkursów. Powstało wiele opracowań na temat jego twórczości literackiej. Krytycy i znawcy jego twórczości pozostają pod wrażeniem stylu, formy i misterności słowa poezji, w której niejednokrotnie daje wyraz umiłowania Ojczyzny. Z kolei utwory pisane prozą stanowią posłannictwo wynikającez powinności naturalnych, patriotycznych i profetycznych wobec górali – umiłowania wolności, dumy i honoru, kształtujących kulturę podhalańską, z jej wkładem w kulturę ogólnonarodową. Rola, jaką spełnia, jest znacząca dla rozwoju kultury regionu, krzewienia patriotyzmu i przyczynia się do popularyzowania dużej i małej Ojczyzny. Ogromna praca nad jej udokumentowaniem stawia naszego współczesnego poetę w pierwszym szeregu wybitnych ludzi Podhala.

Ważną pozycję w twórczości Pana Franciszka Łojasa stanowi opera góralska „Naski Świat” (2009 r.), ukazująca życie w rodzinie góralskiej i jej życie pasterskie na tatrzańskich halach w I połowie XX wieku. Opracował do niej libretto oraz prospekt reklamowy, a sama opera cieszyła się wielką popularnością wśród miłośników folkloru góralskiego. Jest także autorem opery papieskiej „Ojciec Święty Jan Paweł II na Podhalu” (2011 r.). Przewidział w niej udział ok. 200 artystów z całego Podhala. Opera ta wystawiona była w Zakopanem, Nowym Targu, Ludźmierzu, Operze Krakowskiej, Bukowinie Tatrzańskiej, Porębie Wielkiej, Rabce, Chorzowie, Teatrze Narodowym w Warszawie, Narodowym Teatrze Capranica w Rzymie, w Ameryce Północnej w Domu Podhalan przy Archer Ave, Copernicus Center w Chicago, w New Jersey Paramus Catholic High School, w Kościołach św. Alberta w Burbank, oraz Scred Heart Parish Palos Hills 2018. Opera zrealizowana została przez najlepszych członków zespołów góralskich Podhala, Pienin, Spisza, Orawy, bo tak sobie wymarzył sam autor, w myśl idei Orkanowego przesłania o wspólnym działaniu szeroko rozumianego Podhala – co było i jest kontynuacją pięćdziesięcioletniej pracy twórczej poety z Poronina Franciszka Łojasa „Kośli” zatroskanego o Braci Podhalan, o Ojcowiznę i Ojczyznę. Jest autorem scenariusza do III opery góralskiej pt. "Perła w Koronie Gaździny Podhala". Pan Franciszek Łojas od wielu lat współpracuje ze Szkołą Podstawową im. Legionów Polskich w Poroninie. W 2005 r. udostępnił wiele cennych eksponatów dotyczących legionistów z Poronina i pamiątek związanych z tą formacją wojskową oraz osobą Marszałka Józefa Piłsudskiego na wystawę „Wędrowali ku wolności”, zorganizowaną w związku z uroczystością nadania szkole imienia. Przekazał wiele wartościowych książek do szkolnej biblioteki, dzięki czemu w znaczący sposób wzbogacono kącik literatury regionalnej. Dla działającego tam Szkolnego Muzeum Historyczno-Regionalnego przekazał swoje cenne eksponaty z prywatnych zbiorów. Ma to ogromne znaczenie dla zachowania dziedzictwa kulturowego Gminy Poronin dla przyszłych pokoleń.

W ostatnich latach Pan Franciszek Łojas Kośla zgromadził bogaty materiał do książki wspomnieniowej o emigrantach z Podhala do Stanów Zjednoczonych na przestrzeni 120 lat (wspomnienia, fotografie, dokumenty). Materiał ten jest gotowy do opracowania i publikacji.

Źródło: Gmina Poronin