DSC04114

Decyzją Małopolskiego Wojewody placówka nie będzie już nosiła imienia Żołnierzy Wojsk Ochrony Pogranicza. Zarządzenie w tej sprawie zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym 23 stycznia. W życie wejdzie po 14 dniach. 6 lutego będzie to Szkoła Podstawowa im. I Pułku Strzelców Podhalańskich.

Zmiana ta to skutek wejścia w życie ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki (Dz.U. Z 2018 r. poz. 113). Decyzja poparta została opinią Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

Przypomnijmy, że Wojska Ochrony Pogranicza powstały w 1945 roku do ochrony granic Polski. Towarzyszyły szkole właściwie od początku jej istnienia – finansowały ok. 10% środków na jej budowę. Żołnierze byli obecni na otwarciu szkoły, przekazaniu sztandaru. Byli odpowiedzialni za ochronę granic i tak ich pamiętamy. Tak też myślą o sobie emerytowani żołnierze, którzy spędzali w lasach całe noce marznąc i pilnując. Ustawa dotyczy jednak całej formacji, która została rozwiązana z momentem wprowadzenia Straży Granicznej w 1991 roku. W 1998 roku Zwiad WOP został uznany przez IPN jako organ bezpieczeństwa państwa. 

5387

W uzasadnieniu decyzji Wojewody czytamy: Uznanie utworzonych we wrześniu 1945 r. formacji o nazwie Wojska Ochrony Pogranicza za symbol komunizmu opiera się o następujące fakty: WOP były częścią sił zbrojnych komunistycznego niesuwerennego państwa, wykorzystywanych zgodnie z jego ideologicznymi celami. Były one podległe komunistycznym ministerstwom, realizowały ich politykę i zadania. Organizację WOP i teorię pracy oparto na sowieckich modelach funkcjonowania tego typu jednostek. Do ich zadań należało, oprócz zabezpieczenia granicy, przede wszystkim zwalczanie wszelkich zagrożeń (wg definicji władz komunistycznych), w tym walka z podziemiem niepodległościowym, inwigilacja żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, ograniczanie kontaktów pomiędzy obywatelami państw granicznych czy też zwalczanie opozycji demokratycznej w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych. Żołnierze WOP byli wykorzystywani także i do tłumienia niepodległościowych i wolnościowych postaw w społeczeństwie. Użyto tej formacji m.in. do wprowadzenia stanu wojennego w Polsce w 1981 r.

I Pułk Strzelców Podhalańskich został utworzony w 1918 roku, wsławił się walkach na Spiszu i Orawie, Śląsku Cieszyńskim, Małopolsce Wschodniej i wojnie z bolszewikami. Twórcą i dowódcą pierwszej brygady był generał Andrzej Galica, pomysłodawca symbolu podhalańczyków, nawiązującego do folkloru. Chodzi o tzw. Podhalankę – emblemat kształcie wplecionej w gałązkę jedliny swastyki. Strzelcy noszą również peleryny wzorowane na cuchach i kapelusze w stylu góralskim. Na oficjalnej stronie Brygady Strzelców Podhalańskich czytamy:   Powszechnie uważa się, że swastyka to znak hitlerowców, lecz swastyka podhalańska nie ma z tym złowrogim symbolem nic wspólnego. Słowo „swastyka” wywodzi się z sanskrytu (svastika) i oznacza „wiodący do pomyślności” znaczy też „dobry znak”, „pomyślna wróżba”. Jest to symboliczny i ornamentalny znak w postaci równoramiennego krzyża o ramionach zagiętych pod kątem prostym.

Odznaka 1pspodh

Spadkobiercą tradycji I Pułku Strzelców Podhalańskich jest I Batalion Strzelców Podhalańskich. Podhalankę zastąpiła szarotka, którą możemy dostrzec na ich kapeluszach i pelerynach. Takie umundurowanie nosili również żołnierze Karpackiej Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza. Kapelmistrz dyrygujący orkiestrą podhalańską zamiast buławy ma w ręku ciupagę. Używana jest także podczas przekazania obowiązków nowemu dowódcy, jako symbol władzy podhalańskiej. Szkołę w Białce czeka uroczyste nadanie imienia, zmiana pieczęci oraz sztandaru, który oprócz zmiany w nazwie powinien zawierać element nawiązujący do patrona szkoły.

Tekst: Anna Zubek

Foto: 1BSP